Hertogboeren maken van 1+1 3 met hun arrangementen

VAN DE NOOD EEN DEUGD MAKEN. DAT IS WAT DE HERTOGBOEREN IN HET BOSSCHE BUITENGEBIED HEBBEN GEDAAN. DOOR IN TE SPELEN OP TOERISME GAVEN ZE HUN AGRARISCHE BEDRIJVEN, DIE GEBUKT GINGEN ONDER STRENGE REGELS EN OPRUKKENDE WONINGBOUW, EEN NIEUW PERSPECTIEF.

DOOR TIM DURLINGER
De deurbel werkt, de deur zelf blijft dicht. Nicky Sanders komt gewoon om de hoek van zijn boerderij in Den Dungen gelopen om zijn gast te begroeten. “In Brabant gaan we achterom”, zegt hij lachend. Voor het zover is, wijst Sanders eerst op een plakkaat aan de muur. Het blijkt een gedicht te zijn, over Vincent van Gogh. “We hebben sinds kort een Van Gogh-vaararrangement, in samenwerking met Dichtslamrap in Boxtel. Deze gedichten hangen bij een aantal Hertogboeren.”
Het woord is gevallen: Hertogboeren. Een groep van inmiddels veertien ondernemers in het buitengebied van ‘s-Hertogenbosch, die bezoekers de charme van het platteland wil laten beleven en proeven. Allemaal hebben ze een agrarisch bedrijf, al zijn er volgens Sanders zeker verschillen: “De één heeft honderd melkkoeien, weer anderen zijn uitbater van stadsboerderijen in Rosmalen en ‘s-Hertogenbosch. Zij zoeken, bijvoorbeeld door de verhuur van ruimtes, contact met partijen die mensen binding met het platteland kunnen geven.” Ook het aanbod van de Hertogboeren is zeer divers. Ze laten hun gasten wandelen, fietsen, varen, drinken en genieten van streekproducten. Er zijn er met een bed & breakfast en zelfs een kinderopvang. “Die leren kinderen dat melk niet uit de supermarkt komt maar door koeien wordt geproduceerd. Wij willen de afstand tussen stad en platteland verkleinen. Ook om mensen te wijzen op de waarde van dit gebied. Boeren zijn er niet om het gebied af te breken, maar om het te versterken. Zij willen het ook doorgeven aan een volgende generatie.”
Sommigen hebben er een leuke bijverdienste aan naast hun primaire taak. Voor anderen is toerisme een serieuze business. De 53-jarige Sanders, die voorzitter is van de Hertogboeren, schat de balans in zijn eigen onderneming op fiftyfifty. Behalve akkerbouwer is hij namens het genootschap Poule Den Dungen houder van deze ‘driesterrenkippen’. Daarnaast runt de Dungenaar Vestingfietsen.nl, een bedrijf dat naast rijwielen ook segways verhuurt en fluisterboten met een elektromotor.

Aan de wieg van de Hertogboeren stonden in 2000 de afdelingen Sint-Michielsgestel en Midden-Maasland van landbouworganisatie ZLTO. Enerzijds was er volgens Sanders een groep boeren die door beperkende milieumaatregelen aan verbrede landbouw dacht, zoals thuisverkoop van streekproducten. Anderzijds moesten agrarische ondernemers wijken voor woningbouwplannen in de Kloosterstraat bij Den Dungen. “Zij wilden toch doorgaan met boeren. Voor ons was toen de vraag hoe we dat economisch interessant konden maken. Dat kan door toeristen te trekken; mensen laten genieten van de natuur en van producten of diensten die je aanbiedt. Uiteindelijk bleken zes mensen daarin geïnteresseerd te zijn. Die zijn nog allemaal lid van de Hertogboeren.” In 2006 zaten ze bij de notaris en sindsdien is het gezelschap gegroeid. Ook al omdat het criterium werd opgerekt naar ‘ondernemers in de groene ruimte’. “Je hebt ook kunstenaars die gebruikmaken van het landschap”, weet de voorzitter. “Neem ons nieuwste lid, Anneke van Pinxteren. Haar man heeft een rundveebedrijf en zij maakt schilderijen en begeleidt mensen bij het maken daarvan.” Om lid te worden van de Hertogboeren hoef je ook niet meer per se onder de rook van ‘s-Hertogenbosch te zitten. De imker uit Geffen, dat op 1 januari is heringedeeld bij de gemeente ‘s-Hertogenbosch, maakt net zo goed kans op het lidmaatschap.
En waarom niet, denkt Sanders hardop. “Een van de doelen van ‘s-Hertogenbosch is om toeristen langer vast te houden. Dat kunnen ze niet alleen binnen de stad en dan kom je al snel buiten de grenzen daarvan uit. Hertogboeren is dan een interessante partij. Wij kunnen toeristen een dagje uit bieden en ’s avonds terugbrengen naar de stad. Maar we kunnen ook gasten die in ons gebied verblijven naar die stad brengen en ’s avonds weer terug. Het gaat om de combinatie van rust, cultuur en natuur. Dat komt weer terug in onze arrangementen.”
Wat dat betreft is Hertogboeren een echte netwerkorganisatie. De leden helpen elkaar en maken gebruik van elkaars contacten. Als Sanders een vaartocht heeft met aansluitend een barbecue, dan levert de vers vleesboerderij de worstjes en de aspergeboerderij het witte goud. Gaan zijn klanten met een segway op pad, dan laat hij ze bij een teler in Sint-Michielsgestel even proeven van de aardbeien. “We zijn heel divers, maar daardoor kun je je juist versterken omdat je aanvullend aan elkaar bent. Dat geeft meer kracht dan de bedrijven individueel hebben. Hertogboeren zelf is een vereniging en het is niet ons doel om winst te maken. We doen alleen gemeenschappelijk de PR en maken gebruik van elkaars netwerk. Op die manier is 1 plus 1 niet 2 maar 3!”
Sanders beaamt dat zijn club iets wezenlijks bijdraagt aan de vrijetijdseconomie. Hij meet dat af aan de organisaties die de Hertogboeren inmiddels weten te vinden, zoals de Restaurant Alliantie ‘s-Hertogenbosch en het Convention Bureau Brabant. Opvallend is ook dat de rol van de VVV in dit verhaal steeds kleiner wordt. “Toen wij begonnen met varen, kwam 85 procent van de klanten via de VVV. Ik denk dat dit vorig jaar nog vijf tot tien procent was. Door de verschillende samenwerkingen komt zeventig procent nu rechtstreeks bij ons. Je hebt”, concludeert de voorzitter, “een jaar of vijf nodig om naamsbekendheid te krijgen.”